Douw douw kiendje

't Refrein van ein hieël sjoan kersleedje van Piet Zits oet Zöstere zaet:

"Kiendje, kiendje keuningske'
Joazep maak ein weuningske
Sjómmel, sjómmel sjäöpke
Wege, wege sjlaopke."

Zónger twiefel is waat det aangeit de heilige nach van Bethlehem veur kunstenieërs oet de ganse welt ein hoogs dankbaar óngerwerp.

Maria lag häör kiendje in ein kribke, es vervanging van ein weegske.

In de beeldende kuns kump men dökker sjógkelende kribkes taenge, Jezuke wórt dus ouch al gesjógkeld.

Eine gezangteks oet de 14e ieëuw vertèld:

Maria: "Jozeph, lieber neve min,
hilf mir wiegen daz kindelin."

Jozeph: "Gerne liebe muome min,
ich hilfe dir wiegen din kindelin."

Al vanaaf de middelieëuwe besjtuit ein bekènd religieus gebroek in de kersnach:

't "kiendje wege".

Dit is ein saort mysterie sjpel veur de nachmès. Men vertèlt hie van det veural kloasterzusters op dees meneer veur eine kieër in 't gelaeg kome hun modergeveul te uute door 't kerskiendje te wege. Det det kiendje meistes van hout of was woor, noom men den mer veur good. Van in ein kloaster in Marienwolde wurdt gezag det bekans jeder nón häör eige weegske mit ein kerskièndjespóp haw (vanaaf 1415).

In 1534 wórt 't kloaster en alle weegskes geplunjerd.

Van de religieuze van Chester is ein leedje bewaard gebleve, det bie 't kiendje wege gezónge wórt:

" Sy weten hoemen op Kersdach een wieghsken met een Beeldeken daer inne, nae een cleyn kindeken ligghende in de luyers gefatsoneer, opt hoogh Autaer plachten te setten: ende dat d'ouders hare kinderen met een wieghsken ende schelle in de kercke leyden: ende als de Priester onder de Misse net kindeken opt Autaer staende begoste te wieghen ende te singhen Eia, Eia, Eia etc. zoo vinghen de kinderen voort mede aen elck zijne kindeken te wieghen ende Eia te singhen, maekende daer benevens een groot gheluyt ende ghelanck met hare schellen, dat de gheheele kercke daer van vervult was.

't Woor dus ein gebroek de weeg op 't altaar neer te zètte, wiel jeder kèndj zelf nog ein weegske mitbrach.

Zoa laeze weer in 't "Refereyn van het evangelie vanden Spinrocken":

"Die Kerstmis staande hoort en 't Kindeken gaat wiegen, een haastige dood en sal hem niet krincken."

Nog ummer besjtuit plaatselik 't gebroek óm in de kersnach ein kribke of weegske op 't altaar te zètte. Engelkes of kènjer sjógkele den 't kiendje.

Men zaet zelfs det 't woord "Weinachten" woor aafgeleid van "wiegen", dus in oarsjpróng "Wiegenacht" moos zeen.

In väöl Limburgse kirke kènt men 't gebroek "Kiendje wege" op ieëste of twieëde kersdaag. In Amby besjtuit al veur de 19 e kieër (1998) ein saort kènjer kerssjpel in de kirk. Dit is neet aafgeleid van 't idee oet de ME mer ein familie oet Noord holland die dit gebroek koos haet det in Amby ingeveurd. Ouch de parochie Oud Caberg (6 jaor) en de Maria parochie kènne eine variant hie op. Zie neumde dit zelfs ein saort verjaordaags fieëske.

Op de sjilderie "Santa Famiglia" (Benvenuto Tisi Garofalo 1481-1559) zeen weer de H.Anna, de oma van Jezus die de weeg van 't kiendje gereid maak, wiel Maria mit Jezus op de sjoat zit te wachte. Sint Joazep haet zoa te zeen 't werk aaf en kik zich det kóntent aan. Op de veurgróndj 't naefke, de kleine Johannes mit sjtek en sjäöpke.

Ein awd kènjerleedje waat al oet de vieftieënde ieëuw euvergeleverd is gewore en missjiens nog waal awer is, begint hieël leef: (vrie vertaald)

"Sjógkel mien kiendje in de top van de buim
Went de wèndj bleus sjogkelt dich 't weegske in druim."

Mèr 't sjeit oet mit ein waarsjuwing:

"Mer went de tek braeke zal 't weegske gaon valle
't Vilt den nao ónger mit kèndj en mit alle."

Ein waarsjuwing aan alle moders óm ein weegske allein aan sjtevige tek te hange.

In Germaanse sjtamme, zoa wórt verteld, wórte neet allein kènjer mer ouch aw lüj in wege gelag en aan de buim gehange. De jónge sjus wie de gans awe zeen allemaol leef, mer aevegood ouch lestig.

De Egyptiese hiëroglief veur kènjer en aw lüj is ein en dezelfde.

Aw lüj sjógkele zich in de sjógkelsjtool en zoeke mit eine móndj zónger tenj aan ein piep, wiel kènjer aan ein flesj of lótsj zoeke.

In samehang mit die buim is allezelaeve gezag det men good oet mót kieke van waat veur ein hout det men 't bèste ein weegske koos make. 't Bèste hout woor ummer nog birkehout, det zou demone en geiste verjage. Häölentäötehout daotaenge woor hieël gevieërlik, det lok elfe aan, die 't kiendje kónne kniepe en düje, boetedet zou 't den later eine mótskop waere.

De weegskes van geweuën lüj wore van hout, die van hoaggebaore kènjer van metaal.

De ieëste prins van Wales loog op ein gebaoge sjildj wie men hem veur de ieëste kieër aan 't volk leet zeen!

Mer egaal of van goud, zilver, iezer of geweuën hout, 't woor ieës richtig went gesjogkeld koos waere.

Det sjógkele sjient in de kènjerlikke laevesorde meet mieë veur te kómme. Dao haet zelfs èns eine gezag det men dao bloedarmoede van koos kriege, of nóg erger: 't zou eine richtig in de kop kónne sjtiege!

Allewiele waere kiendjes in bèdjes gelag die wie kleine getraliede hökskes oetzeen. Hun klein universum is zónger bewaeging gewore.

Wae zich de kiendjes bekik die in ein weegske zeen groatgetroch, kent zich bekieke det kènjer al hieël vreug zelf det weegske in bewaeging kriege. Veur psychologe ein teiken det det "wege" de kiendjes ein good geveul geuf.
Zie brènge zichzelf op ein plezerige meneer tot rös.

Men meint det daomit beweze is det kiendjes "wege" baeter is den egaal waat veur ein medisch kalmeringsmiddel.

A.S.D.