Veldeke interviewde Frans Pollux
“Hoe harder Veldeke rupt um de juuste spelling, hoe akeliger ’t is um Limburgs te schrieve”
Door Monique Leurs
Venlo – “Half 2 op ’t station, dan op de rotonde naeve ’t museum aafwandele, de Keulse Poort en de Parade op. Parade gans aaflaupe, met d’n baog mei, waeg vervolge en dan steise nao ein paar honderd maeter achter ’t stadhoés. Dao geise nao links en dan de iërste rechs. De’s de Steinstraot. Grand Café Baer de Woers is de locatie! Kump good!” De e-mail van Frans Pollux ter bevestiging van de afspraak laat er geen twijfels over bestaan. Frans kent zijn moederstaal en schrijft deze net zo moeiteloos als dat hij ze spreekt.
Bij Veldeke is er de laatste tijd hard gewerkt aan het nieuwe jeugdmagazine. Als Neet oet Lottum-liefhebber en nieuwe Veldeke-redacteur voor mij een reden om Frans te peilen over zijn visie op Veldeke en jongeren.
Frans Pollux die een uitgave van Typisch Roermond (een huis-aan-huisblad uitsluitend gericht op gemeente Roermond) in zijn handen heeft met daarin een artikel over de première van de theatertoer van Neet oet Lottum
Frans Pollux is door zijn verschillende functies nauw verbonden met Limburg en het Limburgs. Hij is de zanger van de dialect-band Neet oet Lottum, daarnaast is hij presentator bij L1 en Ambassadeur van het Limburgs. Tot de laatste Tweede Kamer-verkiezingen was hij bovendien stadsdichter van Venlo. Na de verkiezingen stapte Frans op, omdat hij teleurgesteld was in het stemgedrag van het grote aantal stadsgenoten dat op Wilders stemde.
Als ambassadeur van het Limburgs maakt Frans Pollux deel uit van de provinciale Raod veur ‘t Limburgs, een functie waarin hij de streektaalfunctionarissen ondersteunt.
Frans: “Weej legge dök de link tusse de Raod veur ‘t Limburgs en vereiniginge, laote weite det weej bestaon en wat weej doon. Vereiniginge kinne namelik subsidie kriege um projekte tot oetveuring te bringe. Zoeas de Nach van ’t Limburgse Leed heej in Venlo. Det telt waal 10.000 bezeukers. Inkele jaore geleje hebbe ze de ieërste regel van Limburgse leedjes op posters gedrök. Die posters hinge euveral, um te laote zeen det Limburgs iets vanzelfspraekends is, ouk geschreve.”
Veldeke
Volgens Frans Pollux moet Veldeke zich vooral niet druk erover maken of Veldeke wel genoeg jongeren weet te bereiken, maar moet Veldeke gewoon blijven doen waar ze sterk in zijn: taalkundige achtergronden van talen vastleggen. Als de huidige oudere leden wegvallen zal zich een nieuwe lichting vijftigers geroepen voelen om meer te doen met het Limburgs. Veldeke moet zich volgens Frans dus vooral blijven richten op 50+’ers. “Dao zien nog ‘nen hielen houp lede te winne. Jóngere hebbe niks met Veldeke, maar det is neet erg. Richte op jóngere is veur Veldeke ’n zinloze exercitie. Veldeke mót stoppe met de wanhoupige zeuktoch nao jóngere”, aldus Frans.
Frans: “Veur jóngere is dialek vanzelfspraekend. ’n Hobby d’rvan make en zin um krinkvergaderinge beej te woeëne, det kump pas baove de fieftig.” L1-collega Tom Doesborg vult Frans aan: “Kindergedichjes, die declamatiewedstriede det sluut waal aan. Frans lachend: “Henk Steevens haet ’t good gezag: ’10 Jaor Rowwen Hèze haet mieër gebrach as 75 jaor Veldeke’.” Frans wil met zijn uitspraken zeker niet beweren dat het Limburgs niet belangrijk is, integendeel. Hij gaat ervan uit dat jongeren bezig zijn met dialect, het leeft onder hen.
Neet oet Lottum
Voor Frans zelf was de keuze om met Neet oet Lottum alleen Limburgse nummers uit te brengen eigenlijk geen keuze. Frans: “’t Is de mekkelikste menier van oetdrukke in dien eige taal, de taal wao-in se dinks, det is dus dialek.” Dat Limburgs inderdaad leeft onder de Limburgse jongeren blijkt wel uit het aantal optredens dat Neet oet Lottum heeft: zo rond de veertig, vijfenveertig. Ook de theatertour van Neet oet Lottum die haar première kende in Theaterhotel de Oranjerie in Roermond kende volop belangstelling, zowel van fans en liefhebbers als van de media. Frans: “Ik dink det weej noeit bereik hejje wat weej hebbe bereik zónger ’t Venloos. Dialek is ’n deil van ós succes.”
Hoewel Neet oet Lottum dus bekend staat als één van de bekendste Limburgse dialectbands, spreekt de accordeonist van de band, Bjorn Schamp, geen dialect, al kan hij de overige bandleden gelukkig wel goed verstaan.
Een laatste tip van Frans Pollux voor Veldeke: “Hoe harder Veldeke geit rope hoe de juuste spelling is, hoe akeliger ’t is um te probere Limburgs te schrieve. Ik heb de wiesheid neet in pach, maar ós dialek geit neet verlaore en Veldeke ouk neet, want d’r blieve altied aldere minse.”
.